Zo veranderde Starlink het slagveld

Gepubliceerd op: 15 oktober 2026

Supersnel en stabiel internet, ook onderweg: dat is de belofte van Starlink. Dat netwerk van Elon Musk telt ruim 11.000 satellieten en wordt volop gebruikt op het slagveld in Oekraïne.

Militairen sturen er drones en artillerie mee aan en gebruiken het voor communicatie. Cruciaal in een moderne oorlog. Vechten zonder Starlink is als vechten zonder geweer, zei een Oekraïense commandant al eens.

Gisteren werd de verbinding plots beperkt. Hieronder lees je hoe afhankelijk Oekraïne inmiddels is van het satellietsysteem.

De problemen voor Oekraïne begonnen gisteren in de vroege ochtend. De besturing van drones - die een belangrijke rol spelen in de Oekraïense strategie - werkte plots niet goed meer. Een adviseur van de Oekraïense president Zelensky schreef op Telegram dat de satellietdienst in het land werd beperkt. Missies werden afgebroken.

Starlink in het kort

In de dagen na de grote Russische inval in Oekraïne in 2022 hadden de Oekraïners amper zicht op het slagveld, doordat Rusland de communicatie verstoorde. Tot de Amerikaanse techgigant Musk te hulp schoot en zijn satellietdienst beschikbaar stelde.

Musk stuurde terminals - vierkante Starlink-ontvangstkastjes - naar Oekraïne. Zo kan vanuit een afgelegen loopgraaf razendsnel livebeeld worden doorgezet naar een commandopost.

Vaak hangen nu meer dan tien Starlink-satellieten tegelijk boven Oekraïne.

Satellietcommunicatie is niet nieuw, maar de snelheid waarmee Starlink-satellieten data kunnen verwerken is dat wel. Die hoge snelheid is haalbaar doordat grote aantallen Starlink-satellieten relatief laag overvliegen.

Die snelle dataverbinding zorgt op militair vlak voor een revolutie. Oekraïne gebruikt het systeem bijvoorbeeld voor luchtafweer.

Via Starlink-satellieten worden onderscheppingsdrones supersnel aangestuurd. Ook aanvalsdrones hebben tegenwoordig een Starlink-ontvanger.

De NOS bezocht vorige maand een drone-eenheid in Oekraïne. De afgevuurde drones hebben een Starlink-ontvanger op de romp voor de aansturing:

Zelfs als drones op hoge snelheid op hun doel afgaan, blijft de verbinding via Starlink doorgaans stabiel. Die snelheid is cruciaal in oorlogssituaties.

Toen Starlink deze week werd beperkt, konden Oekraïense drones niet harder vliegen dan 160 kilometer per uur. Anders verloren ze het signaal. Dat maakte het veel moeilijker om een aanval te onderscheppen: een Russische Shahed-drone vliegt 180 kilometer per uur.

De Starlink-ontvangers zijn overal terug te zien binnen het Oekraïense leger. Op onbemande bootjes, aanvalsdrones en bevoorradingsdrones.

Daarom vroeg Oekraïne de Verenigde Staten direct na de verbindingsproblemen om duidelijkheid. In dat land zit het moederbedrijf van Starlink: SpaceX van Elon Musk.

Musk reageerde op X dat de militaire versie van Starlink - Starshield genaamd - wordt beheerd door de Amerikaanse overheid.

"Eventuele beperkingen op het gebied van snelheid of gebruik worden bepaald door het Amerikaanse leger en uiteindelijk door de Amerikaanse president."

_{Elon Musk}

Of Starshield gisteren bewust is vertraagd door de VS is nog onduidelijk. President Zelensky sloot een storing uit.

Mogelijk wordt het afsluiten van Starlink gebruikt als pressiemiddel. De Amerikaanse president Trump en Zelensky botsen geregeld. Trump wil dat Oekraïne snel een vredesdeal sluit met Rusland. Zelensky wil binnen zo'n deal niet zomaar grondgebied opgeven.

Het verschil van inzicht tussen de VS en Oekraïne maakt het gebruik van de Amerikaanse Starlink-satellieten risicovol, maar Oekraïne heeft weinig keuze. Een Europees alternatief dat net zo goed werkt als Starlink is er niet.