Venezuela houdt de adem in...
...maar sommige Venezolanen
spreken zich voorzichtig uit
Toen de VS op zaterdag president Maduro gevangen nam, gingen over de hele wereld Venezolanen de straat op. In Venezuela zelf bleef het stil. De situatie is zo onzeker, dat de meesten zich niet openlijk durven uit te spreken.
De laatste paar dagen sprak de NOS met meerdere Venezolanen. Langzaamaan wordt steeds meer duidelijk wat er nu in hun land gebeurt.
De meeste Venezolanen die we spraken, willen niet met hun naam - en soms zelfs niet met locatie - worden genoemd uit angst voor repercussies. Hun namen zijn bekend bij de redactie.
"Onze kracht ligt nu in het zwijgen:
wie de straat op gaat, is gek."
Anoniem, vlakbij Colombiaanse grens
Na de eerste schok van de Amerikaanse inval, bleef bij de Venezolanen vooral de vraag over: wat nu? Maduro is weg, maar zijn machtsstructuur is er nog. “Iedereen houdt zich stil”, zegt een 60-jarige man die vlakbij de Colombiaanse grens woont. “Omdat het regime gewond is, slaat het harder terug.”
Over wie Venezuela nu gaat besturen, gaf de regering-Trump verschillende signalen. Op dit moment lijken de Amerikanen te willen samenwerken met Maduro's vicepresident, Delcy Rodriguez. Zij werd maandag beëdigd tot interim-president.
De Venezolanen die achter de gevangenneming van Maduro staan hebben gemengde gevoelens. “Er heerst nu veel onzekerheid," zegt Maria (58) uit de stad Valencia, "want het kwaad is hier nog steeds: de broer en zus, de generaal, 'de duivel' en al die mensen die hun bevelen opvolgen."
Maria doelt hier op de regering van interim-president Delcy Rodriguez: zij, haar broer en parlementschef Jorge Rodriguez, minister van Defensie Padrino, en Binnenlandminister Cabello.
Ook al lijkt Rodriguez de steun van Trump te hebben, ze staat wel voor een flinke uitdaging. Aan de ene kant is zij deel van het oude regime; aan de andere kant geloven veel mensen dat zij Maduro heeft verraden.
"Haar geloofwaardigheid is geschaad", zegt Jesus (60) uit Caracas. "Het lijkt erop dat ze samenwerkt met Trump: dat zij Maduro heeft ingeleverd, zodat niet de hele beweging werd neergehaald. Dat is mijn mening."
“Ergens is het beter dat ze alleen Maduro hebben meegenomen en niet de anderen”, zegt de man bij de grens. “Dan was er totale chaos uitgebroken.”
Over de mogelijkheid voor nieuwe verkiezingen, is weinig optimisme. “We hadden graag een andere leider gezien (dan Rodriguez, red.)”, zegt een 35-jarige man die ook Jesus heet, maar verder anoniem wil blijven.
“Als we weer moeten stemmen, doen we dat. Maar dat kan niet: er zijn militairen, politie, de nationale garde, colectivos... We weten niet wie we kunnen vertrouwen."
Het was in Venezuela al gevaarlijk om je uit te spreken tegen de regering, maar met het verdwijnen van Maduro is de repressie alleen maar toegenomen. Het leger en de politie staan achter de regering. Er zouden al meer dan 800 politieke gevangenen zijn.
“Ze creëren angst met hun aanwezigheid op straat”, zegt Jesus. “Daarom is er geen feest op straat: we willen niet in de gevangenis komen, of op straat worden gedood.”
“Niemand praat over wat er gebeurd is,” zegt een vrouw uit Caracas. “Langzaam komen er weer meer mensen op straat, maar iedereen is voorzichtig. Ik heb alleen de beveiliger van mijn gebouw gesproken, maar we hebben het niet over de gebeurtenissen gehad. Op straat erover praten is te gevaarlijk.”
Dat komt onder meer door de aanwezigheid van zogenoemde colectivos: gewapende groepen op motoren, die vaak als paramilitairen optreden voor het regime. Op zaterdag riep de regering de colectivos op om de straat op te gaan.
“Door de hele stad checken zij de telefoons van mensen, en lezen hun gesprekken”, zegt de vrouw uit Caracas. “Ze opereren buiten de wet, maar met de steun van de regering.”
Een andere vrouw uit Caracas bevestigt dit via WhatsApp. “Ik kan niet veel zeggen: elke keer als ik naar buiten moet, moet ik WhatsApp verwijderen, en alle accounts op mijn telefoon sluiten. Als ze iets tegen de regering vinden, hoort nooit meer iemand van je.”
“Ik heb je dit met angst geschreven. Ik denk dat ik je uit voorzorg ga blokkeren.”
"Alles wat je normaal in bulk koopt, is niet meer te krijgen. Overal staan enorme rijen"
Eigenaar buurtwinkel, Caracas
Met de onzekerheid kwam ook paniek. Op zaterdag en zondag kwamen al beelden naar buiten van lange rijen bij supermarkten. “Iedereen is nerveus en doet paniekaankopen”, vertelt de eigenaar van een buurtwinkeltje in Caracas op maandag. “Ik heb niets meer. Meel, rijst, eieren, eten in blik: alles is op.”
Volgens meerdere mensen wordt de situatie steeds normaler. “Alles gaat weer open. Mensen waren vrij met de feestdagen, maar ze gaan gewoon weer naar hun werk”, zegt de man bij de Colombiaanse grens. “We zijn weer terug bij normaal - al is ons normaal niet normaal.”
Bij de winkels staan geen rijen meer - wel bij de tankstations. “Ik mag nu een of twee keer per week tanken. Ze checken je kenteken: meestal mag je 60 liter, soms 40. Ik rij zelf soms naar Colombia voor benzine, maar dat mag alleen als je papieren op orde zijn.”
“Er is weer voedsel in de supermarkten”, zegt de anonieme vrouw uit Caracas. “Als je geld hebt, is je enige zorg dat je niet op het verkeerde moment op de verkeerde plek bent.”
“De meeste mensen zijn vandaag met veel angst en onzekerheid naar hun werk gegaan, met een actieve VPN om het nieuws te kunnen volgen. De wereld staat niet stil vanwege onze gemoedstoestand.”
De meeste Venezolanen die we spreken zijn gefocust op het nu, maar sommigen kijken voorzichtig vooruit. De een hoopt dat de oppositie nu een kans krijgt, de ander rekent hier niet op.
Ook de mening over Donald Trump is verdeeld. “Trump heeft Maduro meegenomen, maar ons land in een nekklem gezet”, zegt de 20-jarige Divran. “Ik hoop dat Trump niet gek wordt, want Venezuela is een soeverein land.”
Zijn vriendin Victoria (18) twijfelt aan de Amerikaanse intenties. “Zij denken dat ze onze toekomst kunnen bepalen, onze vrijheid. Omdat zij bepaalde grondstoffen niet hebben, en wij wel.”
Meer mensen wantrouwen Trump. “Hij praat over een dictatuur, maar dat zijn ze zelf ook”, zegt Jesus (60). “De Amerikanen bepalen nu wat het regime hier doet: als je niet doet wat ik wil, dan val ik aan. Dat is gevaarlijker dan een aap met een scheermes.”
Dit artikel is tot stand gekomen met hulp van journalist Gabriela Ramírez en met hulp van andere lokale journalisten die anoniem wilden blijven.
Built with Shorthand