De duurste verkiezingen ooit
Gepubliceerd op: 31 oktober 2026
Dinsdag kiest Amerika een nieuw Congres. Er wordt gestemd over alle zetels in het Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat.
Tijdens deze verkiezingen staat de hoeveelheid steun die Trump de rest van zijn presidentschap in het Congres kan verwachten op het spel. De marges zijn klein. Dus wordt er veel geld in de campagnes gepompt.
Er is ruim 16 miljard dollar opgehaald voor deze verkiezingen en er wordt meer dan 11 miljard dollar uitgegeven aan reclames. Waar komt al dat geld eigenlijk vandaan?
Verkiezingsgeld komt in de VS via drie routes bij partijen en kandidaten terecht:
De bekendste vorm is via PACs, political action committees. Deze organisaties of lobbygroepen doneren direct aan de kandidaten van een partij.
Als kiezer mag je maximaal 3500 dollar aan een kandidaat doneren per verkiezing. Je mag 5000 dollar per jaar aan een PAC geven. Een PAC mag maximaal 5000 dollar aan elke kandidaat doneren, maar er is geen limiet aan het totaalbedrag dat een PAC mag uitgeven.
Dan wordt het ingewikkelder: de Super PACs. Die mogen onbeperkt geld ontvangen van mensen, vakbonden en bedrijven. Maar ze mogen dat geld niet rechtstreeks aan een kandidaat geven.
Wel mogen ze het uitgeven aan tv-spotjes of campagnevoerders betalen om langs de deuren te gaan.
Bij deze verkiezingen zijn de grote geldsmijters de Super PACs van AI-bedrijven, cryptobedrijven, de Israël-lobby en miljardairs.
Logisch, het Congres besluit namelijk over budgetten en wetgeving. Een bedrijf als OpenAI heeft daar bijvoorbeeld belang bij.
Tenslotte is er nog een ondoorzichtige categorie: dark money. Dat geld komt met name van non-profits, dus organisaties zonder winstoogmerk.
Deze organisaties hoeven van de wet niet te zeggen van wie zij geld krijgen. Als non-profits geld doneren aan Super PACs valt dus niet te traceren waar dat geld vandaan komt.
Dat komt voort uit de uitspraak in de Citizens United-rechtszaak. In 2010 oordeelde het Hooggerechtshof dat de overheid bedrijven, vakbonden en belangenorganisaties niet mag beperken in het financieren van campagnes.
Sindsdien is de hoeveelheid dark money in verkiezingen enorm toegenomen. Dit jaar werd er zeker 1 miljard dollar uitgegeven via deze constructies, schrijft The New York Times.
United Democracy Project
Een voorbeeld: de Super PAC 'United Democracy Project' besteedde deze verkiezingen ruim 53 miljoen dollar om pro-Israëlische kandidaten verkozen te krijgen.
United Democracy Project ontving 30 miljoen dollar van het American Israel Public Affairs Committee (AIPAC), een non-profitorganisatie die lobbyt voor Israël. Het is niet duidelijk waar dat geld vandaan komt - als non-profit hoeft AIPAC dat niet bekend te maken.
Voor de Senaatsverkiezingen wordt er vooral veel geld uitgegeven in de battleground states Alaska, Iowa, Kansas, Maine, Michigan, Ohio en Texas. Dat zijn staten waarin de Democratische en Republikeinse kandidaten aan elkaar gewaagd zijn.
Democratische kandidaten haalden daar over het algemeen meer direct geld op dan de Republikeinen, maar de Republikeinen haalden meer geld op via Super PACs.
We kijken naar een van de duurste campagnes van deze verkiezingen: die in Texas. Daar werd meer dan 320 miljoen dollar uitgegeven aan advertenties, volgens AdImpact.
Hier neemt de door president Trump gesteunde oud-hoofdaanklager Ken Paxton (links) het op tegen James Talarico (rechts). Hij is een voormalig leraar en Democratische kandidaat met een progressief-christelijke campagne.
Talarico haalde sinds de start van zijn campagne meer dan 146 miljoen dollar op. Paxton 22 miljoen dollar.
Maar volgens AdImpact staken Super PACs ruim 230 miljoen dollar in onder meer advertenties tegen Talarico, zoals dit spotje:
Terwijl er door Super PACs die pro-Talarico zijn 95 miljoen dollar werd uitgegeven om Paxton aan te vallen.
Elon Musk, een van de grootste investeerders in deze staat, besteedde 442 miljoen dollar aan deze tussentijdse verkiezingen. Daarvan ging een groot deel naar de Texaanse Senaatsrace.
Ruim 80 miljoen dollar ging naar zijn eigen SuperPAC, America PAC, waarmee in Texas aan de voordeuren van kiezers deurhangers werden opgehangen. Deze bijvoorbeeld:
Nog eens 10 miljoen dollar ging naar Lone Star Liberty PAC, die Paxton steunt. Musk woont zelf in Texas en heeft er zakelijke belangen: zijn bedrijven Tesla en SpaceX zijn er gevestigd.
Aan de Democratische kant is een van de grote schenkers George Soros. De investeerder en zijn familie stopten meer dan 100 miljoen dollar in Soros' Super PAC, Democracy PAC.
Soros pakt het wel anders aan: hij doneert minder rechtstreeks. De 42 miljoen die zijn Super PAC uitgaf, werd doorgeschoven naar andere PACs.
De grote vraag: hoeveel invloed gaat het geld hebben?
Dat valt te bezien. De enorme schenkingen wekken bij veel kiezers ook aversie op, blijkt uit onderzoek van het Brennan Center for Justice. Negen van de tien kiezers zijn ervan overtuigd dat de Amerikaanse overheid corrupt is en zien het vooropstellen van de belangen van miljardairs en grote bedrijven als een voorbeeld daarvan.
De grote campagnedonaties worden door veel kiezers van beide partijen gezien als een probleem. Het geld kan kandidaten dus minder aantrekkelijk maken.
Veel bewijs dat de investeringen wél vruchten afwerpen, is er niet. Een onderzoek uit 2021 in de American Political Science Review suggereert wel dat een Senaatskandidaat die 2 miljoen dollar aan televisieadvertenties meer uitgeeft dan een tegenstander, ongeveer 10.000 stemmen extra zou kunnen behalen.
In een spannende verkiezingsstrijd zoals deze, kan dat het verschil maken.
Bronnen: FEC, OpenSecrets
Built with Shorthand