Bonaire bedreigd

Bonaire wordt bedreigd. Een stijgende zeespiegel, zwaardere stormen, extreme droogte, maar ook extreme regenval. Het eiland voelt nu al de gevolgen van klimaatverandering. En dat gaat in de toekomst alleen maar toenemen.

In januari oordeelde de rechtbank in Den Haag dat de Nederlandse Staat niet genoeg heeft gedaan om de inwoners van Bonaire te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Dat moet veranderen, oordeelt de rechter. De overheid moet met een plan komen om Bonaire en z'n inwoners te beschermen tegen de opwarming van de aarde.

Grote vraag is nu: hoe kun je dit kleine eiland beschermen tegen zo'n groot probleem?

Als voorzitter van de klimaattafel Bonaire, toerde Nolly Oleana de afgelopen twee jaar over zijn eiland. Hij voerde gesprekken met organisaties, met vissers en boeren en ging de wijken in.

"Deze slavenhutjes zijn van eminent belang om onze geschiedenis te begrijpen. En voor onze jeugd, zodat ze zelf zien hoe het vroeger was. Dit is ons cultureel erfgoed, dit moeten we bewaren voor de toekomst."

^{Nolly Oleana, voorzitter klimaattafel Bonaire}

"Het maakt me triest", zegt Leo. Als ranger voor natuurbeheerder Stinapa brengt hij een groot deel van z'n leven door op en in het water. Hij heeft de riffen rond Bonaire zien veranderen. "Ik wil dat generatie na generatie kan zien wat ik heb gezien. Hier op het eiland hebben we altijd dankzij de natuur brood op tafel kunnen zetten. Maar of dat in de toekomst ook nog kan?" Hij haalt z'n schouders op. En Leo is niet de enige die zich zorgen maakt.  

Van de rechter moet de Nederlandse staat uiterlijk in 2030 met een plan komen om de Bonairianen te beschermen. Die worden nu achtergesteld, oordeelde de rechter, ten opzichte van Europese Nederlanders. Want voor het Europese deel van Nederland bestaan wel allemaal klimaatplannen. Daarmee behandelt de Nederlandse overheid de Bonairianen ongelijk, aldus de rechter. 

Er moet dus een groter plan komen om het eiland toekomstbestendig te maken. In de tussentijd zitten de Bonairianen niet stil. In afwachting van de Nederlandse hulp wordt op Bonaire nu al van alles gedaan in de strijd tegen klimaatverandering.

Reef Renewal breekt een klein stukje koraal af, waarna dat stukje in negen maanden tijd kan uitgroeien tot een groot stuk koraal. Die koralen worden dan weer geplant op het rif, waar ze een kans hebben om volwassen te worden. Sanne Tuiten werkt voor Reef Renewal als marien bioloog. "We proberen vooral tijd te geven aan de koralen, zodat er nog koraalstukjes zijn, maar tegelijkertijd moeten we wel wereldwijd klimaatverandering tegengaan."

Dé oplossing voor het herstellen van alle riffen rondom Bonaire is wat Reef Renewal doet niet, zeggen ze ook zelf. "Maar niets doen, is ook geen optie. "We proberen te redden wat er te redden valt."

Er zijn andere ingrepen die de omstandigheden voor de koraalriffen snel kunnen verbeteren. "De Nederlandse overheid kan echt snel aan de slag om het koraal te helpen", zegt Stinapa-directeur Melissa van Hoorn. "Er is op het eiland een aantal bronnen van vervuiling, zoals afvalwater, die slecht zijn voor het koraal. Daar kunnen we maatregelen voor nemen, zoals riolering en waterzuiveringsinstallaties aanleggen, zodat het afvalwater niet meer ongefilterd op het koraal terechtkomt." Bonaire kan dat niet alleen. "Daar kan Nederland bij helpen door geld te geven, maar ook door mensen op te leiden."

"Deze plantjes zijn nog klein, maar als je de volwassen bomen ziet, die hebben heel uitgebreide wortels en daarmee verankeren ze de grond. De golven komen wel en kunnen misschien wel aan de achterkant van de mangroven komen, maar de schade is minder groot want de mangroven halen de kracht uit die golven."

Sabine Engel - Mangrove Maniacs

Het is een lokale oplossing voor dat grote probleem. Daar heeft Bonaire er meer van nodig. Het klimaatplan Bonaire, opgesteld door de klimaattafel onder leiding van Nolly Oleana, bevat veel ideeën om Bonaire toekomstbestendig te maken.

Denk aan het herstellen van dammen op het eiland, het herstellen van de inheemse vegetatie en het plaatsen van regenwateropvang bij veel meer huishoudens en publieke gebouwen. Sowieso heeft het eiland volgens de klimaattafel een "robuust watersysteem" nodig, als basis voor landbouw, natuurherstel en het beschermen van het koraal.

Voor de gezondheid en de leefomgeving van de Bonairianen helpt inzetten op vergroening van Bonaire en het klimaatbestendig maken van woningen. Het wordt op het eiland steeds warmer en deze ingrepen kunnen hittestress verminderen.

Het klimaatplan is bijna af en met die aanbevelingen zou Den Haag snel aan de slag moeten kunnen. Want Bonaire kan dit niet alleen, daar is voorzitter Oleana heel duidelijk in. "We hebben niet alle expertise en knowhow in huis. De expertise zit in het Europese deel van Nederland, en niet alleen de expertise, ook de financiële middelen die hier beperkt zijn. Daarvoor moeten we bij het moederland aankloppen."