Air Force One:
Het Witte Huis in de lucht

Het is het beroemdste regeringsvliegtuig ter wereld: Air Force One. Het toestel waar de president van de Verenigde Staten in vliegt.

Het zit vol geavanceerde veiligheidssystemen, die de president te allen tijde moeten beschermen tegen spionage en aanvallen.

Maar juist over die veiligheid zijn nu grote zorgen. Qatar deed Donald Trump een regeringsvliegtuig cadeau, waar hij op advies van de Secret Service een tijd niet meer in vliegt. Wat is er aan de hand met Air Force One?

Air Force One is niet één vliegtuig, maar de benaming voor het vliegtuig waar de Amerikaanse president op dat moment in vliegt. Of dat nu een klein propellervliegtuig is of een jumbojet.

Toch zagen we de Amerikaanse presidenten de afgelopen decennia vooral in dezelfde herkenbare blauw-witte Boeing vliegen.

Daar is er niet één van, maar twee. Zo is er altijd een vliegtuig beschikbaar, ook tijdens onderhoud. De vliegtuigen zijn op hun staartnummers na (28000 en 29000) vrijwel identiek.

De president heeft er een eigen werkkamer, er is een conferentiezaal, een operatiekamer en er is plek voor ambtenaren, beveiligers en journalisten. Daarnaast zit het vliegtuig dus vol zichtbare en onzichtbare veiligheidssystemen. Dat moet ook wel, want Air Force One dient ook als mobiel commandocentrum.

Toch vond Trump het bestaande vliegtuig maar oud, zeker als hij het naast de luxe vliegtuigen van Arabische leiders zag staan.

Over die leeftijd had hij een punt, de blauw-witte toestellen gaan al ruim 35 jaar mee. En hoewel er door Boeing wordt gewerkt aan nieuwe, zijn die nog lang niet af. Tot grote onvrede van de Amerikaanse president.

Het bracht Qatar op een idee. Het land gaf Trump een luxe vliegtuig cadeau, ter waarde van 400 miljoen dollar. Een van de duurste giften ooit aangenomen door een Amerikaanse regering.

Het regende kritiek. Over corruptie, maar ook over de veiligheid. Het vliegtuig was vroeger van de koninklijke familie van Qatar. Zou er afluisterapparatuur in zitten?

Dus werd het complete vliegtuig gestript, doorzocht en extra beveiligd. Die verbouwing verliep onder hoge druk, Trump wilde er snel mee vliegen.

Trump ging ermee naar de NAVO-top in Turkije. Zijn eerste grote reis met het nieuwe toestel, dat hij een kleine maand eerder met trots had gepresenteerd als "de grootste en snelste Air Force One ooit".

Maar voor de terugreis werd het reisschema omgegooid. Dat is ongebruikelijk bij zo'n bezoek, waarvan de planning al maanden van tevoren vastligt.

In plaats van zijn nieuwe vliegtuig te nemen, stapte Trump in zijn oude toestel, dat mee was als back-up. Volgens Amerikaanse media was dat op verzoek van de Secret Service. Die overheidsdienst is verantwoordelijk voor de veiligheid van de president.

De precieze verdediging van het nieuwe vliegtuig is geheim en kan ook zijn verstopt in de romp. Dat maakt het moeilijk te achterhalen wat er precies ontbreekt. Dat ambtenaren het zelf meldden, was daarom een belangrijke onthulling.

Een onveilige Air Force One zou namelijk niet alleen een gevaar opleveren voor de Amerikaanse president, maar ook voor de vele ambtenaren en journalisten die meevliegen.

Na publicatie kregen de journalisten die het artikel schreven bezoek van FBI-agenten, met de boodschap dat ze in de rechtbank moesten verschijnen. Zo wil de dienst achterhalen met wie de journalisten hebben gesproken. Dat staat haaks op de persvrijheid en het journalistieke principe van bronbescherming.

Ondanks de ontkenningen vanuit het Witte Huis over de problemen met Air Force One, is nu toch besloten dat de Amerikaanse president een tijd niet meer instapt.

Het vliegtuig krijgt alsnog een upgrade, die ongeveer een maand zal duren. Wat ze precies veranderen blijft geheim.